Vô Vọng - Chương 29 - Xuất Lồng 👁️ 0

Chương 29: Xuất Lồng

Di Tân ở cung Trường Độ "dưỡng thương" vài ngày, đến khi hắn ra ngoài thì vừa vặn là đêm trước ngày Di Ly Nan tiến hành Thụ kế*.

[*]Thụ kế: việc Hoàng đế tiếp nhận sổ sách báo cáo về tài chính, hộ tịch, thuế khóa do quan lại các địa phương dâng lên vào cuối năm.

Thượng kế là công việc trọng yếu hàng năm, bắt đầu từ sau vụ thu hoạch mùa thu. Huyện lệnh các nơi trước tiên tổng hợp tình hình, sao chép thành huyện kế bạ*. Sổ sách này phải ghi rõ chi tiết các công vụ như thuế lao dịch, hộ tịch, khai khẩn ruộng đất, cũng như hình ngục trong năm, sau đó nộp lên cho Quận thủ.

[*]Huyện kế bạ: sổ sách báo cáo của huyện. Tương tự cấp châu sẽ có Châu kế bạ.

Quận thủ tiến hành đối chiếu kiểm tra huyện kế bạ, sau khi xác nhận không có sai sót mới gửi đến Châu phủ, đệ trình lên chỗ Thứ sử. Thứ sử điều động quan lại trong phủ tiến hành tính toán và chỉnh lý các huyện kế bạ. Cuối cùng giao bản châu kế bạ đã hoàn thiện cho Thượng kế duyên. Người này sẽ đi đến cựu đô, đến Thượng thư tỉnh để trình báo.

Thượng thư tỉnh sẽ thẩm tra thực tế nội dung kế bạ, đồng thời căn cứ theo tình hình đó để thẩm định hiệu quả công việc của các địa phương. Trong đó, người có thành tích ưu tú nhất được xếp loại "Tối", kém nhất xếp loại "Điện". Vì Thượng kế liên quan đến việc thưởng phạt, thăng giáng của quan lại địa phương, nên những Thượng kế duyên được cử đi báo cáo hàng năm đều là những nhân tài trẻ tuổi xuất sắc của các quận, các châu. Những người xuất sắc trong số đó đều có cơ hội được ở lại kinh đô nhậm chức, vì thế việc trở thành Thượng kế duyên cũng là một cách để tranh cử chức vụ Lang quan.

Cuối cùng của kỳ Thượng kế, Di Ly Nan sẽ tại điện Thái Nguyên tiến hành bình điểm đối với các Thượng kế duyên và chính vụ địa phương, đây chính là Thụ kế.

Di Tân vừa vào cung đã thấy Từ Đạo Thuần đi cùng Đỗ Vi bước ra. Hắn hành lễ với Đỗ Vi làm Đỗ Vi vội nói: "Là Hầu gia đấy à, thương thế của Hầu gia thế nào rồi?"

"Đều là vết thương nhỏ, nằm vài ngày là ổn rồi." Di Tân trước nay đều rất khách khí với Đỗ Vi: "Ngày đó tình hình nguy cấp, còn chưa kịp hỏi thăm Đỗ tướng công, Đỗ tướng công vẫn bình an chứ?"

"Đa tạ Hầu gia đã quan tâm, hạ thần đi xe trước nên không chạm mặt thích khách." Đỗ Vi lộ vẻ hổ thẹn: "Ngược lại là Hầu gia, một mình dẫn dụ thích khách, kiêu dũng quả quyết, về phần gan dạ, mấy người hạ thần thật khó mà sánh kịp."

"Đỗ tướng công là bề tôi đắc lực của Chí tôn, cũng là cột trụ chống trời của Chung Cổ." Di Tân cười nói: "Những việc võ lực thô thiển đó, sao có thể để Đỗ tướng công tự mình ra tay? Vẫn là ta thích hợp nhất."

"Tiểu nhân đã sớm nói rồi, ai mà nói chuyện được với Hầu gia vài câu thì trong lòng chẳng còn gì không vừa ý nữa." Từ Đạo Thuần vắt phất trần sang một bên: "Hầu gia, những ngày qua chúng ta đều lo lắng cho ngài đấy, đừng nhìn Đỗ tướng công bận rộn, đến chỗ Chí tôn cũng đã hỏi thăm Hầu gia mấy lần rồi."

Di Tân lập tức hành lễ: "Tiểu tử đã khiến Đỗ tướng công phải lo lắng."

Đỗ Vi chỉ cười một tiếng: "Việc này có gì đáng để Hầu gia hành đại lễ như vậy, hạ thần có thể làm cũng chỉ là hỏi thăm một câu mà thôi. Nay thấy Hầu gia mọi sự đều tốt, thật là đáng mừng. Được rồi, Hầu gia, phía hạ thần còn một đống công văn đang đợi, không dám làm lỡ thời gian ngài diện kiến Thánh thượng."

Sau khi hành lễ xong, Đỗ Vi tự mình rời đi. Từ Đạo Thuần dẫn Di Tân đi về phía điện Thái Nguyên: "Chí tôn hai ngày nữa sẽ Thụ kế, đám Thượng kế duyên đó đều đang túc trực ở đại viện Thượng thư chờ gọi tên. Đỗ tướng công thật sự rất bận, đến ngủ cũng không màng."

"Ta vừa ở bên ngoài, nghe nói các Ngự sử được phái đi các nơi đốc tra quan lại cũng đã về rồi." Di Tân vừa đi vừa nói: "Cựu đô năm nào cũng náo nhiệt thế này sao?"

"Đúng vậy." Từ Đạo Thuần thong thả nói: "Thượng kế là việc trọng yếu cuối năm, trong mỗi cuốn kế bạ đó chứa đựng tương lai và tiền đồ của bao nhiêu người, các tỉnh các tào không dám lơ là, đều đang dốc sức mà làm."

"Địa phương một lúc đến nhiều người như vậy." Di Tân hỏi: "Đều ở đâu?"

"Trong thành có khách quán, do Hồng Lô* sắp xếp toàn bộ, chứ không thể để họ đến kinh đô mà ngủ ngoài đường." Từ Đạo Thuần tâm tư tinh tế, lập tức phản ứng lại: "Hầu gia là muốn hỏi, khách quán đó là của quan phủ chúng ta, hay là của thương gia bên ngoài?"

[*]Hồng Lô: cơ quan phụ trách việc ngoại giao, đón tiếp sứ thần và điều hành các nghi lễ lớn của triều đình.

Di Tân gật đầu: "Dịch xá trong thành dù sao cũng có hạn, khách quán của quan phủ lại gần ngoại ô, chắc hẳn có không ít người phải sắp xếp vào Vũ Miên nhỉ?"

"Ôi chao, Hầu gia, ngài đúng là "kẻ ăn no không biết người đói khổ"." Từ Đạo Thuần giả vờ trách móc: "Phố Vũ Miên là nơi nào? Là chốn gấm hoa đấy, tấc đất tấc vàng, nếu thực sự xếp người vào đó thì phải tốn bao nhiêu tiền, cái Tết này chúng ta còn ăn hay không?"

"Hào thương như Cẩm Tú Công." Di Tân lại cười: "Lẽ nào lại thu tiền của triều đình."

"Ông ta không muốn thu, nhưng chúng ta cũng không thể thực sự thiếu." Từ Đạo Thuần nói: "Phố Vũ Miên thì chúng ta không dám nghĩ tới, chỉ mượn tạm khách quán cũ của Cẩm Tú Công ở gần dịch xá thôi. Độ chi Thượng thư* vốn đề nghị trả tiền cho Cẩm Tú Công theo giá thị trường, nhưng Chí tôn của chúng ta hào phóng, trực tiếp nói với Cẩm Tú Công rằng, Hiến mã quá sở năm tới không cần ông ta phải bỏ tiền nữa, còn cho phép ông ta bán rượu trong vùng kinh kỳ."

[*]Độ chi: thường hay gọi là bộ Hộ, cơ quan quản lý tài chính, ngân sách quốc gia.

Bán rượu là tiền nhỏ, dân chúng uống nổi rượu hàng ngày rất ít, thuế thương thu được từ đó cũng chẳng bao nhiêu. Các nước thường xuyên ban lệnh cấm rượu, một là chịu ảnh hưởng của chiến sự, hai là chịu ảnh hưởng của lương thực, trong đó lương thực là nguyên nhân quan trọng nhất.

Rượu của Nguyên Bá Thành, vốn dĩ không bán được ra ngoài vùng kinh kỳ. Ông ta nấu rượu hàng năm, một nửa là để cung cấp cho bản bộ họ Di, một nửa là để giữ thể diện cho Vũ Miên. Vì vậy việc Di Ly Nan cho phép ông ta bán rượu năm tới chỉ được coi là lời nói đẹp lòng, thứ thực sự có giá trị là Hiến mã quá sở.

Hiến mã quá sở của Chung Cổ là một loại chứng từ thông quan. Thương nhân cầm chứng từ này có thể đi đến các hỗ thị hoặc các trấn biên thùy để mua ngựa. Nhưng mỗi tờ chứng từ chỉ cho phép năm con ngựa thông quan, nhiều hơn phải mua thêm. Thương nhân bình thường chỉ riêng việc mua quá sở đã có thể tán gia bại sản, cho nên việc làm ăn này chỉ có thể để hào thương làm.

Nguyên Bá Thành chỉ riêng vùng ngoại ô cựu đô đã có 5 mã trường, tuy quy mô không lớn nhưng gộp lại là một khoản tài sản khổng lồ. Hàng năm ông ta dựa vào số ngựa này để thu tiền từ các dịch trạm, Lục Quan Kiệt kết giao với ông ta cũng vì ông ta nuôi ngựa rất giỏi.

Nay Di Ly Nan miễn phí Hiến mã quá sở một năm cho Nguyên Bá Thành, vừa là mở cửa thuận lợi cho ông ta, vừa là khuyến khích ông ta tiếp tục chăn nuôi ngựa. Di Tân không đoán sai, Di Ly Nan sang xuân còn muốn dùng binh, đây là sự chuẩn bị chu đáo.

"Chuyện tốt, đôi bên cùng có lợi." Di Tân sắp đến cửa điện, hắn liếc nhìn ra ngoài hành lang, thấy một nhóm binh sĩ: "Đó là binh của ai?"

"Đó là binh của Điền tướng quân." Từ Đạo Thuần cũng nhìn theo: "Điền tướng quân tối qua mới về kinh, ngài ấy còn chưa kịp thay giáp, tháo đao là vào cung chờ yết kiến ngay. Hầu gia chắc hẳn đã nghe danh ngài ấy rồi chứ?"

"Điền Như Bình." Ánh mắt Di Tân hơi trầm xuống, rồi lại cười rạng rỡ: "Là ông ta à."

Họ bước vào điện, Di Ly Nan đang quay mặt về phía bức bình phong Hắc Lệ, nghe thấy họ vào cũng không vội quay đầu, chỉ nói: "Lần này thu phục Viễn Châu, ngươi lập công lớn, ta nên thưởng cho ngươi. Nhưng ta nghe người ta nói, ngươi đã giết sạch cả nhà Điêu Cầm. Điền Như Bình, ngươi có oán hận gì mà phải đồ sát cả nhà ông ta như vậy?"

Một người đàn ông phủ phục dưới đất, dập đầu thưa: "Điêu Cầm trước đây là Đô úy của Chung Cổ chúng ta, lại được mệnh danh là "Mãnh cầm đệ nhất Viễn Châu". Hạ thần vì nhớ tình cũ, kính trọng ông ta là một lão tướng nên trước khi công thành đã nhiều lần khuyên ông ta mở cổng đầu hàng. Nhưng ông ta thật sự ngoan cố, cứ nhất quyết đòi huyết chiến với hạ thần."

"Thời nguy kiến thần tiết, thế loạn thức trung lương*. Ông ta không chịu phản bội Minh Vương lúc này, chính là biểu thị ông ta là một bề tôi tốt có tình có nghĩa. Ngươi và ông ta tuy mỗi người thờ một chủ, nhưng chỉ riêng tấm lòng trung thành đó, ngươi cũng không nên giết cả nhà ông ta." Di Ly Nan quay đầu, liếc nhìn Điền Như Bình: "Hay là nói ngươi và ông ta từng có tư oán, cần mượn việc này để phát tiết."

[*]Lúc nguy nan mới thấy tiết tháo của bề tôi, thời loạn lạc mới biết ai là kẻ trung lương. Trích "Đại xuất tự Kế Bắc môn hành" của Bào Chiếu.

"Hạ thần giết Điêu Cầm chỉ vì quốc sự, không màng tư tâm." Điền Như Bình cúi gầm mặt: "Cặp nam nữ đó của hắn là đáng ghét nhất, một đứa chửi bới trước trận, một đứa lại kích động ngu dân, khiến trong thành lòng người hoang mang. Hạ thần không giết chúng, chúng tất sẽ làm phản."

"Ngươi chém đầu chúng, đem đi bêu cho tam quân xem." Di Ly Nan xoay người: "Lại còn dung túng binh sĩ đốt giết cướp bóc trong thành. Ngươi nói cho ta biết, hành động lần này của ngươi thực sự không dính dáng đến tư tâm sao?"

Ông hỏi đi hỏi lại, tức là trong lòng đã rõ mười mươi, tiếc là Điền Như Bình đáp: "Hạ thần bêu đầu chúng chính là để lấy đó làm gương! Viễn Châu quy phụ là xu thế tất yếu, kẻ ngoan cố không thông suốt như Điêu Cầm sớm đã đáng chết rồi!"

"Ngươi bớt ở đây hư trương thanh thế đi! Ngươi tưởng ta không biết sao? Ngươi giết cả nhà họ Điêu, chẳng qua là vì ghi hận việc ông ta trước đây đi theo Hành Hoan từng đánh ngươi." Di Ly Nan dứt khoát ném một bản tấu chương xuống trước mặt Điền Như Bình: "Ngươi biết nhục, sợ cái gì, dám làm không dám chịu à? Ngươi nhặt bản tấu này lên cho ta, nhìn cho kỹ, Điêu thị ở Viễn Châu vốn có danh vọng, ngươi làm như vậy đã dấy lên bao nhiêu sự chỉ trích của giới sĩ phu, giờ đến cả Phạm Thọ ở Ninh Châu cũng muốn hạch tội ngươi!"

Điền Như Bình nhặt tấu chương lên, gã ngoài bốn mươi, trong đôi lông mày ánh lên sát khí, trông còn giống một võ tướng hơn cả Lục Quan Kiệt. Gã tự lẩm bẩm: "Tên Phạm Diên Niên này, một kẻ văn sĩ, suốt ngày không có việc gì làm, cứ chằm chằm nhìn mấy người cầm binh chúng ta. Đại ca là người tính tình tốt, không bao giờ tranh chấp với ông ta, ông ta lại càng lấn tới. Chí tôn, ông ta đâu biết, nếu hạ thần không làm như vậy, binh dân Viễn Châu làm sao chịu đầu hàng nhanh đến thế? Còn đám sĩ phu đó, lại càng không có lý lẽ, hạ thần lười chẳng buồn để tâm đến chúng!"

"Ngươi lại ở đây nói nhăng nói cuội, quên mất ban đầu là ai đứng ra bảo lãnh cho ngươi rồi sao, chẳng phải chính là Phạm Thọ đó sao?" Di Ly Nan hận sắt không thành thép: "Viễn Châu trước đây là địa bàn của ngươi, nếu chuyến này ngươi bớt giết một số người, thì nơi này ta đã chẳng giao cho kẻ khác! Giờ ngươi để bên ngoài chửi bới như vậy, ta còn thưởng cho ngươi thế nào được nữa!"

Điền Như Bình gập tấu chương lại, cúi đầu không dám lên tiếng.

"Lần nào có công lao tày trời, ngươi cũng phải gây ra một tai họa tày trời." Di Ly Nan vẫn chưa nguôi giận, vừa vặn nhìn thấy Di Tân: "Người ta thường nói cháu giống cữu, hai người các ngươi thì hay rồi. Một cặp thúc điệt các ngươi đúng là kẻ tung người hứng, hợp lại một chỗ thì quả là náo nhiệt!"

Điền Như Bình quay đầu, chỉ thấy một chiếc bào lớn màu xanh thẫm, nhưng chiếc túi gấm đầu Lệ thắt ở thắt lưng đó gã ta không thể quen thuộc hơn. Thần sắc gã cứng đờ, ánh mắt chậm rãi ngước lên, vừa vặn chạm phải một đôi mắt đen sâu thẳm, u tối.

Tam đệ.

Di La từng khoác vai Điền Như Bình, cười nói với gã.

Sau này ta sẽ phái đệ đi trấn giữ Viễn Châu, để đại ca huấn luyện kỵ binh cho chúng ta, đợi đến khi thời cơ chín muồi, chúng ta cùng đi so tài với Kim Ô Đột Kỵ.

Môi Điền Như Bình mấp máy: "...Nhị ca."

"Bái kiến Điền tướng quân." Di Tân hành lễ xong, thần sắc như thường: "Ta vừa ở ngoài kia còn thắc mắc, binh sĩ của ai mà uy phong thế, hóa ra là của Điền tướng quân, ồ —— ta nên gọi là thúc phụ."

"Đây là Vô Da." Di Ly Nan khựng lại một chút, vẫn bồi thêm một câu: "Cũng là Na Già."

Điền Như Bình như choàng tỉnh khỏi giấc mộng, gã vội vàng thu hồi ánh mắt: "...Na Già vậy mà đã lớn thế này rồi, lần cuối nghe tin về nó, vẫn là hồi nó mới sinh."

"Đây là một thằng nhóc hỗn xược." Di Ly Nan gạt công sự sang một bên, hỏi Di Tân: "Ngươi thế nào rồi, đã ăn được cơm chưa?"

Di Tân liền cười: "Bị người ta đâm vài nhát mà cũng ảnh hưởng đến lưỡi sao? Cơm nước thần mỗi ngày đều ăn rất tốt."

Di Ly Nan nhìn hắn một lúc: "Ngươi xoay một vòng ta xem nào."

"Chí tôn lo lắng cho Hầu gia, mấy ngày nay đều ngủ không ngon, đồ bổ thuốc quý cứ như nước đổ vào cung Trường Độ." Từ Đạo Thuần lấy tay áo che miệng cười: "Nay nhìn thấy Hầu gia, trong lòng hẳn là rất vui mừng."

"Cái bộ dạng này của nó, ta có gì mà phải lo." Mắt Di Ly Nan hơi nheo lại, nói với Điền Như Bình như đang tán gẫu: "Ngươi mới về, còn chưa biết đâu, mấy ngày trước ta ở ngoài thành gặp một nhóm thích khách, thằng nhóc này cũng quả cảm, một mình dẫn dụ thích khách đi. Lúc đó đông người như vậy, ta tưởng nó chắc chắn phải chết rồi, kết quả nó giết sạch đám thích khách, rồi lại quay về."

Đây là kiểu chê bai ngoài mặt nhưng khen ngợi bên trong. Những người có mặt hôm đó đều biết, thích khách đuổi sát Di Tân, vốn dĩ là nhắm vào Di Tân. Di Ly Nan lúc đó đã nổi trận lôi đình, trước tiên hỏi tội Môn hầu canh giữ cổng thành, sau đó trách phạt Uất Trì Lương và Lục Quan Kiệt, còn điều động hai đội kỵ binh đi tìm người. Kẻ tinh tường đều biết, Phục Tâm Hầu lần này gặp họa đắc phúc, sắp được trọng dụng rồi.

Lòng người chính là như vậy. Di Tân xoay người lại. Hắn càng thân cô thế cô không nơi nương tựa, Di Ly Nan càng không nỡ để hắn chịu uất ức. Hắn có thể bị Di Ly Nan quở trách, quản thúc, nhưng hắn tuyệt đối không thể để mình bị người khác dồn vào đường cùng trước mặt Di Ly Nan.

Bởi vì hắn là con trai của Di La, vì thế mưu kế này sẽ chỉ thành công.

Di Ly Nan không đợi Điền Như Bình tiếp lời, hỏi Di Tân trước: "Biết ta gọi ngươi đến lúc này là để làm gì không?"

Di Tân nói: "Thưởng cho thần chứ gì."

Cuối cùng, hắn còn bồi thêm một câu: "Hay là trước tiên đền con bò cho Cẩm Tú Công đã? Nếu không tiểu lang quân đó lại tưởng ta đang quỵt nợ mất."

___

Lời tác giả:

[*]Nội dung liên quan đến Thượng kế tham khảo các cuốn “Nghiên cứu về thể chế hành chính thời Tần Hán” và "Chế độ chính trị Trung Quốc cổ đại". 

Trong chế độ khảo khóa quan lại của Trung Quốc cổ đại, “điện tối” là thuật ngữ chỉ kết quả xếp hạng sau khảo hạch. Trong đó, “tối” (最) mang nghĩa cao nhất, hơn cả, đứng đầu - biểu thị mức ưu hạng/hạng cao nhất. Còn “điện” (殿) có nghĩa xếp ở cuối, tụt sau, bọc lót phía sau - biểu thị mức liệt hạng/hạng thấp nhất. Thuật ngữ này thường xuất hiện trong thảo luận về thể chế hành chính thời Tần–Hán, phản ánh cơ chế lượng định chính tích quan lại để làm căn cứ thực hiện các biện pháp thưởng phạt và bổ nhiệm, thuyên chuyển.